در اينکه ما ايرانيها ذاتا مردمان بانمکي هستيم، هيچکس ترديدي ندارد؛ هم اهل شوخي و طنز هستيم و به بهانههاي گوناگون، طنازي خودمان را به شيوههايي مثل شعر و لطيفه و پيامک بروز ميدهيم و هم اينکه آن قدر در طي روز، به غذاهايمان نمک اضافه ميکنيم که ميانگين مصرف نمکمان، هميشه چند برابر توصيههاي علمي باقي بماند؛ مبادا که کاهش مصرف اين نمک طعام، سهم آن نمک کلام را نيز کمتر نمايد!
ميزان مصرف نمک ايرانيها، به مراتب بالاتر از استانداردهاي توصيه شده جهاني است. چندي پيش معاونت غذا و داروي دانشگاه علوم پزشکي ايران اعلام کرد هر ايراني به طور متوسط بين 10 تا 15 گرم نمک در روز مصرف ميکند که طبق مطالعات پزشکي، بايد اين رقم به کمتر از 3 گرم در روز (يعني يک پنجم مقدار مصرف فعلي) برسد؛ ضمن آنکه کودکان بايد نصف همين مقدار يعني 5/1 گرم در روز را مصرف نمايند.
چرا اين مقدار مصرف نمک اهميت دارد؟ اصليترين دليل ضرورت کاهش مصرف نمک آن است که در کشور ما هم مشابه بسياري از کشورهاي ديگر دنيا، عمدهترين علت مرگ و مير آدمها، بيماريهاي قلبيـ عروقي است؛ به گونهاي که از هر 40 نفري که در کشورمان فوت ميکنند، علت مرگ 15 نفر را ميتوان به بيماريهاي قلبي عروقي نسبت داد. از عوامل خطر ابتلا به اين بيماريها که متاسفانه در ايران نيز شيوع زيادي دارد، فشار خون بالاست که مصرف نمک در غذا از مواردي است که شيوع آن را افزايش ميدهد و به همين دليل، خطر رسيدن به فشار خون بالا و در نهايت، ابتلا به بيماري قلبي عروقي را بيشتر ميکند. علل اينکه مصرف نمک در ايران بالاست را ميتوان موارد زير دانست:
افزايش سهم مواد غذايي آماده و فرآوري شده در غذاهاي امروز ايرانيها (سوسيس و کالباس و غيره)
افزايش مصرف تنقلات نمکدار مثل چيپس و پفک و غيره
اضافه کردن نمک به غذا موقع طبخ و صرف آن بر سر سفره
امروزه بسياري از مردم از نمک تصفيه شده استفاده نميکنند و چون نمک تصفيه نشده، شوري کمتري دارد، فرد را وادار ميکند که از نمک نمکدان بيشتر استفاده کند. گاهي ممکن است اين فرد متوجه نباشد که نمک تصفيه نشده، احتمالا آلوده به موادي مثل سولفاتها و کلرورکلسيم و منيزيم و فلزات سنگيني مثل سرب و جيوه هم هست که رسوب تدريجي اين فلزات در بدن، عوارض وخيمي در آينده به دنبال دارد.
نزديک به 70 درصد از نمکي که مصرف ميشود، به صورت نهفته در غذاهاي فرآوري شده و آماده است و 30 درصد آن هم هنگام پخت و در سر سفره به غذا اضافه ميشود. پس اگر از همين الان خودمان را عادت دهيم که از نمکدان در موقع طبخ و صرف غذا استفاده نکنيم، مصرف روزانه نمک ايرانيها از 15 گرم به حدود 10 گرم ميرسد.... همين يک کار به ظاهر ساده، بار ناشي از ابتلا به فشار خون و عوارض ناشي از آن را به مراتب در کشورمان پايين خواهد آورد.
در سرتاسر دنيا، حدود 1 ميليارد نفر به بيماري فشار خون بالا (که نام ديگرش «بيماري خاموش» است) مبتلا هستند که علت نزديک به 30 درصد اين تعداد (يعني 300 ميليون نفر)، مصرف نمک بيش از حد است. فشار خون بالاي ناشي از مصرف نمک، سبب 14 درصد از موارد سکته مغزي (از هر 7 نفر 1 نفر) و حدود 9 درصد از سکتههاي قلبي (از هر 10 نفر 1 نفر) است. تحقيقات ميگويد که بهترين ميزان مصرف نمک، 5/0 گرم در روز است يعني معادل آنچه در غذاهاي فرآوري نشده يافت ميشود. اما در کشورهايي مثل کانادا و آمريکا، اين مقدار 10 گرم و در ژاپن 15 گرم است و شيوع فشار خون بالا و عوارض آن در اين کشورها بسيار بالاست.
فقط يک قبيله از سرخپوستان در آمازون هستند که کمتر از 1 گرم در روز نمک مصرف ميکنند و جالب اينجاست که هيچ کدام از افراد اين قبيله، بيماري فشار خون بالا ندارند و کودکانشان هم در زمان بلوغ، دچار افزايش شديد فشار خون (که کودکان ما ميشوند) نميشوند. اما تحقيقات دقيق نشان ميدهند که کاهش 5/2 گرم مصرف روزانه نمک، حوادث قلبي عروقي را 5/2 درصد و مرگ و مير ناشي از همه علل را هم 5/2 درصد پايين ميآورد. فکر نميکنيد اين ارقام يعني اينکه از همين امروز، بايد مصرف نمک را محدود کرد و ديگر بر سر سفرهها «نمکدان» نياوريد؟
